Egzotik Janrın Büyülü Sesi: Yma Sumac

“ Şarkı söylemeyi ormanın yaratıcılarından öğrendim.”

Dört oktavı aşan bir ses aralığında gezinen doğaüstü sesi ve stiliyle, örgülü simsiyah saçları, geleneksel kostümleri, altın ve gümüş takıları ve makyajıyla 1950’ lerin Amerikan sahnelerinde adına “exotica” denilen yeni bir müzikal janrın ( Amerikan folk müziği kökenli, kolay anlaşılır bir tür Brodway müziği) yüzü ve sesi olarak  fırtınalar koparan, milyonlar satan plaklarıyla plak listelerinde en üst sıraya oturan, sahne aldığı gece klüplerini tıklım tıklım dolduran ve neredeyse tapınılası bir kahraman haline gelen Peru’lu Yma Sumac yazımızın konusu..

Hiçbir eğitim almamıştı. Onu duyan profesyonel şancılar, bu sesten çok etkilendiklerini, dünya üzerinde böyle bir ses olmadığını dile getiriyorlardı.

Garip sesler çıkarıyordu, sanki orman hayvanları diliyle  şarkı söylüyordu, şarkılarındaki folklorik ezgiler büyüleyiciydi ve sahnedeki canlılığıyla hayranlık uyandırıyordu. Lounch müzik meraklılarından, eterik seslerden hoşlanan rock müzik dinleyicilerine, klasik pop sevenlerine kadar çok geniş bir dinleyici kitlesi vardı.

Dinlemek için:

• Chuncho
• Tumpa
• Babalu

Yma Sumac Peru’nun kuzey dağlarındaki Cajamarca bölgesinde, Ichocan köyünde Zoila Emperatriz Chávarri del Castillo adıyla dünyaya geldi. Küçük yaşlarından itibaren şarkı söyleyen ve dans eden sanatçı, ailesiyle Lima’ ya göçtükten sonra bir halk dansları topluluğuna katıldı.

1942’ de Compañía Peruana de Arte’ nin lideri, müzisyen Moisés Vivanco ile tanıştı ve evlendi. Vivanco ondaki muhteşem sesi, çarpıcı özelliğe sahip star materyali keşfetti ve bütün sanatsal yaratıcılığını onun üstüne kurdu. 1943 ‘de Sumac Arjantinde Peru’ nun Odeon etiketiyle kayıtlar yapmaya başladı ve Peru’ da büyük isim yaptı. Vivanco Peru’ nun bu muhteşem ses için çok küçük yerel market olduğunu farketti ve 1946’ da New York’ a göçettiler.Sumac’ın şarkı söylediği, Vivanco’ nun gitar çaldığı ve kuzeni Cholita Rivero’ nun geri vokal yaptığı ve dans ettiği “ İnca Taki Trio”, gece klüplerinde boy göstermeye başladı. Sumac’ın popularitesi giderek arttı, radyo ve televizyonlarda görünmeye başladı.

1950’de Capitol Record’ dan çıkan ilk Amerikan albümü “Voice of Xtabay” da ( Xtabay, Peru dilinde eşi benzeri olmayan kadın anlamına geliyormuş)  İnka Güneş İbadeti müzikleri, kafa avcılarının şarkıları, mambo dansı, Peru Halk Şarkıları gibi değişik stillerin hepsi  belirgin bir Holywood tarzıyla ve full orkestrasyonla işlendi. 500,000 kopyası hemen tüketilen albüm Variety’ nin  “en iyi satan” listesinde ilk sıraya oturdu.

Dinlemek için:

• Gopher Mambo
• Kuyaway
• Taita Inty
• Mambo Confusion

“Bu ses kesinlikle garip ve insanlık dışı değil.. Pesleri ne kadar yumuşacık, tizleri adeta bir kuş gibi.. Orta rejistrleri de en az onlar kadar güzel..”

1954’ de Herald Trubune gazetesinde onun için böyle yazılmıştı…

1951’de “Flahooley” adlı bir Broadway müzikalinde göründü, ardından 1954’ de Charlton Heston ile “Secret of Incas”  ve 1957’ de “Omar Khayyam” da başrolde yeraldı . “Mambo” (1954) ve “Fuego del Ante” (1959) adlarında iki albüm daha yaptı.

1961’ de dünyayı kasıp kavuran rock’n roll dalgasıyla popularitesi hafif gerileyen Yma “İnka Taki Trio” ile birlikte sayısız konserler verdiği altı aylık bir Rusya turnesine çıktı. Şovlarını değişik Avrupa ülkelerinde ve Asya’da da sergilediler. Turnenin Romanya ayağı kayda alındı ve prodüksiyonu da  Romanya’da yapılarak “Recital” adıyla piyasalara sürüldü. Yok satan albüm daha sonra Amerika’ da “Yma Sumack- Live in Concert 1961- The Russian Tour” adıyla yeniden basıldı. Ayrıca bu konser Romanya televizyonu tarafından filme alındı.

Altmışların sonlarına doğru Amerika’ da pek çok önemli şovlar yapan sanatçı, 1971’ de diğer tam albümü olan “Miracles”ı  yaptı ( London Records).  Psychedelic rock tarzında olan ve birçeşit gövde gösterisi sayılabilecek bu albüm diğer albümleri kadar satış getirmese tuhaf stili ile kolleksiyonerler için özel bir yer tutar.

1992 yılında Alman televizyonu “Yma Sumac: Hollywood’s Inca Princess” adlı bir belgesel yaptı.1996 ‘da San Fransisco ve Hollywood’ da, 1997’ de Kanada’da Montreal Jazz Festivali’nde konser verdi. 2005 yılında bir “ Queen of Exotica” adında bir Antolojisi yapıldı.

Şarkıları pek çok filmin sound track’inde yer alan sanatçı 2008’de vefat etti.

Yma Sumac sesinden uzun bir dinleti için...»

7 kişi bu sunuyu beğendi..

Beğen 

İlişkili Yazılar

• Ölüm Dansı
• Sese Dokunmak: Dame Evelyn Glennie
• Hector Berlioz ve Fantastik Senfoni

1. 

   Kaan Adanalı diyor ki:

   09 Kasım 2009, 00:09

   Betül yine olağanüstü nitelikte ve hatta nicelikte insan demeye dilimin varamayacağı bir sanatçıyı tanıttığın için çok teşekkürler. Albümleri buradan dinleyebilmemiz çok güzel oluyor ayrıca. Hem dinleyebiliyoruz hem eksikleri farkediyoruz. Devamını da bekliyoruz tabi ki
2. 

   Betul Belma diyor ki:

   09 Kasım 2009, 00:24

   Ben teşekkür ederim Kaan..
   Albüm ve görselleri seçimi ve yazı son halini alana kadar gösterdiği  sabır, dikkat, estetik duyarlılığı.. için sevgili Onur’ a teşekkür ediyorum..
3. 

   Team Building Consultation diyor ki:

   04 Temmuz 2010, 18:29

   Thanks for putting up this really helpful info; I happened to get to your web log just searching around the net. Please keep up the good work!